လူတော်လူကောင်းဖြစ်ဖို့ဆိုတာ

လူတော်လူကောင်းဖြစ်ဖို့ဆိုတာ

မြတ်စွာဘုရားဟောတဲ့ အနှစ်ချုပ်က ဘာလဲဆိုရင် သူတစ်ပါးရဲ့ စိတ်နေသဘောထားတွေ မသိချင်နေပါစေတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့စိတ်နေသဘောထားတွေ သိအောင်လုပ်ပါ။

သူများစိတ်ကို မသိတာ ဘာမှ အရေးမကြီးဘူး ကိုယ့်စိတ်ကိုယ်သိအောင်လုပ်ပါ။

အဲတော့ သိအောင်လုပ်ဆိုတာဘာလဲ မဟာသတိပဌာနသုတ်မှာ သတိပဋ္ဌာန်လေးမျိုး ဟောထားတဲ့အထဲမယ် စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ဆိုတာ ကိုယ့်စိတ်ကို အကဲခတ်စောင့်ကြည့် လေ့ကျင့်တာကိုဆိုလိုတယ်။

ငါ့ စိတ်လေးမှာ လောဘတွေ မကြာမကြာဖြစ်သေးလား၊ ဒေါသတွေ မကြာမကြာဖြစ်သေးလား၊ မောဟတွေ မာန်မာနတွေ ဣသာမစ္ဆရိယတွေ မကြာမကြာဖြစ်သလား။

ကိုယ့်သန္တာန်ထဲမှာ စိတ်အညစ်အကြေးတွေများနေလား အညစ်အကြေးတွေ ရှိသလားဆိုတာ ရှိသလားမရှိဘူးလားဆိုတာကို အမြဲမပျက်စောင့်ကြည့် အကဲခတ်ရမယ်။

လူေတာ္လူေကာင္းျဖစ္ဖို့ဆိုတာ

ျမတ္စြာဘုရားေဟာတဲ့ အႏွစ္ခ်ဳပ္က ဘာလဲဆိုရင္ သူတစ္ပါးရဲ့ စိတ္ေနသေဘာထားေတြ မသိခ်င္ေနပါေစတဲ့ ကိုယ့္ရဲ့စိတ္ေနသေဘာထားေတြ သိေအာင္လုပ္ပါ။

သူမ်ားစိတ္ကို မသိတာ ဘာမွ အေရးမႀကီးဘူး ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္သိေအာင္လုပ္ပါ။

အဲေတာ့ သိေအာင္လုပ္ဆိုတာဘာလဲ မဟာသတိပဌာနသုတ္မွာ သတိပ႒ာန္ေလးမ်ိဳး ေဟာထားတဲ့အထဲမယ္ စိတၱာႏုပႆနာသတိပ႒ာန္ဆိုတာ ကိုယ့္စိတ္ကို အကဲခတ္ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့က်င့္တာကိုဆိုလိုတယ္။

ငါ့ စိတ္ေလးမွာ ေလာဘေတြ မၾကာမၾကာျဖစ္ေသးလား၊ ေဒါသေတြ မၾကာမၾကာျဖစ္ေသးလား၊ ေမာဟေတြ မာန္မာနေတြ ဣသာမစၧရိယေတြ မၾကာမၾကာျဖစ္သလား။

ကိုယ့္သႏၲာန္ထဲမွာ စိတ္အညစ္အေၾကးေတြမ်ားေနလား အညစ္အေၾကးေတြ ရွိသလားဆိုတာ ရွိသလားမရွိဘူးလားဆိုတာကို အျမဲမပ်က္ေစာင့္ၾကည့္ အကဲခတ္ရမယ္။

စိတၱာႏုပႆနာ ဆိုတာ Contemplation of mind စိတ္ကို သတိနဲ႔ သမာဓိနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္တာ။ ေစာင့္ၾကည့္ယုံနဲ႔ အလုပ္ၿပီးလားဆိုေတာ့ မၿပီးဘူး။

ေစာင့္ၾကည့္တဲ့အခါ ဘာေတြလဲ အေျဖႏွစ္ခု ထြက္လာလိမ့္မယ္။ ငါ့ စိတ္ဟာ ေလာဘေတြနဲ႔တြဲေနတယ္၊ ေဒါသေတြနဲ႔ တြဲေနတယ္၊ ေမာဟေတြ ျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒါဆိုလို့ရွိရင္ ဒီအေျဖရၿပီဆိုလို့ခ်င္ရင္ ဒါေတြဖယ္ဖို့ႀကိဳးစားလိုက္တဲ့။

အကယ္၍ ငါ့စိတ္ေလးဟာ ေကာင္းတဲ့ သဘာ၀တရားေတြနဲ႔သာရွိၿပီး ေလာဘလဲမျဖစ္ဘူး၊ ေဒါသလဲ မျဖစ္ဘူး၊ ေမာဟလည္း မျဖစ္ဘူး၊ ကုသိုလ္တရားေတြပဲ အျဖစ္မ်ားတယ္လို့ အေျဖထုတ္လို့ရွိရင္ ေအး ဒီအေျခအေနတစ္ခု မပ်က္ျပားေစပဲ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ တရားအားထုတ္လို့ ဒီလိုဆိုလိုတယ္။

ဘာအရာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာအေျဖထုတ္၊ အေျဖထုတ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ရမဲ့အလုပ္ကေတာ့ ဘာတုန္းဆိုရင္ မေကာင္းတာရွိရင္ ဖယ္ရွားဖို့ ေကာင္းတာရွိရင္ ေကာင္းတဲ့ အေနအထားေပၚမွာ ရပ္တည္ၿပီး ႀကိဳးစားဖို့လို့ ျမတ္စြာဘုရား အဆုံးအမက အဲ့ဒီအတိုင္းပဲ။

အဲေတာ့ ဘုန္းႀကီးတို့တေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာရမယ္။ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာဆိုေတာ့ လူေတြက ေစာင့္ၾကည့္တယ္ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္မွာ ေရာဂါရွိမရွိ medical check up လုပ္ၾကတယ္။ အဲ့ဒါေတာ့ ေၾကာက္တယ္ေလ ေရာဂါျဖစ္မွာေၾကာက္ေတာ့ medical check up လုပ္တယ္။

သို့ေသာ္ စိတ္ထဲမွာ ေလာဘ ေဒါသ ေမာဟေတြရွိလားဆိုတာကိုေတာ့ check up မလုပ္ဘူး သိပ္ၿပီးေတာ့ဘယ္သူမွလုပ္မယ္ မထင္ဘူး။

အဲဒီ medical check up လုပ္သလို mental check up လည္းလုပ္ဖို့လိုတယ္။ သံသရာ၀ဋ္ဆင္းရဲက လြတ္ခ်င္လို့ခ်င္ရင္ ကိုယ့္စိတ္အေနအထားကို သိေအာင္ mental check up လို့ေခၚတယ္ စိတ္ကိုေလ့လာသုံးသပ္တဲ့ နည္းစနစ္ဟာ meditation ကမၼ႒ာန္းအားထုတ္တဲ့ နည္းစနစ္ပဲ။

ေအး ကမၼ႒ာန္းအားထုတ္တယ္ဆိုတာ အၾကာႀကီးထိုင္မွ ကမၼ႒ာန္းအားထုတ္တာ မဟုတ္ဘူး။

ထိုင္နိုင္ရင္ပဲ တရားထူး တရားျမတ္ ရလိမ့္မယ္ထင္ၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားထိုင္ရင္ အက်ိဳးျဖစ္မွာဆိုးရတယ္။ အဲေတာ့ အေရးႀကီးဆုံးကဘာလဲ ကိုယ့္စိတ္ထဲမွာ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြမ၀င္ေအာင္ တားဆီးနိုင္ဖို့က အဓိက၊ ကိုယ့္ရဲ့စိတ္ရဲ့ အညစ္အေၾကးေတြကို တြန္းလွန္ဖယ္ရွားနိုင္မွုက အဓိက၊ အဲ့ဒါကို သတိထားၾကရမွာျဖစ္တယ္ေပါ့။

ၾကာရွည္စြာထိုင္တိုင္း စိတ္ရဲ့အညစ္အေၾကးေတြကို တြန္းလွန္နိုင္တာ မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အသိဆုံးပဲ။ ကိုယ့္သႏၲာန္မွာ ေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြျဖစ္ေနသလား မေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြ ျဖစ္ေနသလားဆိုတာကို ကိုယ့္ဟာကိုယ္ပဲ အကဲခတ္ရမယ္။

ေကာင္းမေကာင္း မေရြးခ်ယ္တတ္ဘူးဆိုလို့ရွိရင္ အဘိဓမၼာကို ေလ့လာၾကည့္လိုက္၊ ေလ့လာၾကည့္လိုက္တဲ့အခါမွာ လူရဲ့စိတ္ထဲမွာ မေကာင္းတာတစ္ဆယ့္ေလးမ်ိဳး ရွိတယ္။ Mental impurities စိတ္ရဲ့အညစ္အေၾကးတစ္ဆယ့္ေလးမ်ိဳး။

အဲ့ဒီတစ္ဆယ့္ေလးမ်ိဳးဆိုတာ အမွန္မသိတဲ့ ေမာဟကမေကာင္းဘူး၊ မေကာင္းတဲ့အလုပ္ေတြလုပ္ရမွာ မရွက္တာ မေၾကာက္တာဆိုတာ မေကာင္းဘူး။ စိတ္တည္ၿငိမ္မွုမရွိဘဲ စိတ္ေတြ လြင့္ပ်ံ႕မွု သမာဓိ ကင္းမဲ့တာ မေကာင္းဘူး မေကာင္းတာေလးခု။

ေနာက္တစ္ခုက ေလာဘ၊ ကိုယ့္ဟာလိုခ်င္တယ္ သူ႔ဟာလိုခ်င္တယ္။ လိုခ်င္တယ္ သိမ္းပိုက္တယ္ တြယ္တာတယ္။ မေကာင္းဘူး ဘာျဖစ္လို့ မေကာင္းလဲ? လူေတြကေတာ့ ထင္တယ္ ေလာဘဆိုတာ ရွိရမွာေပါ့ ေလာဘမရွိရင္ မြဲသြားမွာေပါ့ ငတ္မွာေပါ့လို့ ဒီလိုေတြးၾကတယ္။

တစ္ခ်ိဳ့ကလည္း စဥ္းစားမွု လြဲမွားသြားတာေတြရွိတယ္၊ တစ္ခ်ိဳ့က စီးပြားဥစၥာရွာတာေတာင္မွပဲ ေလာဘနဲ႔ရွာတယ္လို့ ထင္ၾကတယ္။ ေလာဘက စီးပြားမရွာတတ္ဘူး၊ ေလာဘနဲ႔စီးပြားရွာရင္ သူခိုး ဓားျပပဲ ေသခ်ာတယ္။ ေလာဘေၾကာင့္ လူေတြခ်မ္းသာတာမဟုတ္ဘူး သို့ေသာ္ လူေတြက ေလာဘရွိလို့ ခ်မ္းသာတယ္လို့ ထင္ေနတာ။

ေသေသခ်ာခ်ာ စဥ္းစားၾကည့္ ခ်မ္းသာတာဟာ အသိဉာဏ္နဲ႔ လုံ႔လေၾကာင့္ ခ်မ္းသာတာ။ ဘယ္လိုေရာင္းရမယ္၊ ဘယ္လို ၀ယ္ရမယ္ဆိုတဲ့ Economic ဆိုတဲ့ စီးပြားေရးပညာတတ္တာ အဲ့ဒါ ေလာဘ မဟုတ္ဘူး ပညာ။ အဲ့ဒီအတိုင္း ႀကိဳးစားအားထုတ္တယ္ ဘယ္လိုေရာင္းရင္ ဘယ္လိုအက်ိဳးျမတ္နိုင္တယ္ ဘယ္လို ဘယ္အလုပ္လုပ္ရင္ ေကာင္းတယ္ဆိုတာကို သိတာ ပညာ ေလာဘ မဟုတ္ဘူး။

ေလာဘေၾကာင့္ ခ်မ္းသာတာ မဟုတ္ဘူး၊ ပညာနဲ႔ဝီရိယေၾကာင့္ ခ်မ္းသာတယ္ဆိုတာကို သတိထားဖို့ လိုအပ္တယ္ေပါ့။ အဲေတာ့ ေလာကမွာ အဲ့ဒါဆိုလို့ရွိရင္ ေလာဘဆိုတာ လူတိုင္းရွိတယ္ တကၠသိုလ္တက္ၿပီး စီးပြားေရးဘြဲ႕ယူစရာမွ မလိုေတာ့တာ ေလာဘကရွိေနၿပီးသားပဲေလ။ ေလာဘေၾကာင့္ ႀကီးပြားတာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ တထစ္ခ်မွတ္ရမယ္။

ေလာဘက တြန္းအားတစ္ခုအေနနဲ႔ေတာ့ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မယ္ သူက စီးပြားရွာတတ္တာ မဟုတ္ဘူး။ ရွာတတ္တာက ပညာ ႀကိဳးစာတာက ဝီရိယ။

ဝီရိယနဲ႔ပညာ ေပါင္းစပ္လိုက္မွ ေကာင္းျမတ္တဲ့အက်ိဳးေတြကို ရနိုင္တာေပါ့။ ေအး ဒါေၾကာင့္မို့ ကိုယ့္စိတ္ကို အျမဲမပ်က္ဆင္ျခင္သုံးသပ္ၿပီးေတာ့ အေျဖထုတ္နိုင္ရမယ္။

အဲ့ဒီလို အေျဖထုတ္မွ လူ႔ဘ၀မွာ လူေတာ္လူေကာင္းဆိုတာ ျဖစ္တယ္။

ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ပါေမာကၡခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး

“ျမတ္ဗုဒၶ၏ သမီးေတာ္မ်ားတရားေတာ္ အပိုင္း(၃၆)” တရားေတာ္မွ ေကာက္ႏွုတ္ခ်က္ျဖစ္ပါသည္။